Türk Mahkeme Kararı Almanya’da Doğrudan Geçerli mi? Apostil, Tanıma ve İcra Ayrımı

Önce amaç belirlenmeli: Kararla Almanya’da ne yapılacak?

Türkiye’deki bir yargılama tamamlandığında karar, Almanya’daki başka bir işlem için gerekli olabilir. Bazen bir uyuşmazlığın geçmişini veya belirli bir vakıayı göstermek için dosyaya konur. Bazen kararın kurduğu hukukî statünün Almanya’da dikkate alınması istenir. Bazen de kararda yazılı para alacağının tahsili ya da başka bir yükümlülüğün yerine getirilmesi amaçlanır.

Bu üç talep aynı değildir. Kararın gerçekliğini gösteren bir belge, kararın Almanya’da tanınmasına ilişkin soruyu tek başına cevaplamaz; tanınabilecek bir karar da her durumda doğrudan icra edilebilir hâle gelmez. İzlenecek yol, kararın konusu ve Almanya’da istenen somut sonuç üzerinden seçilir.

Apostil ve kesinleşme şerhi neyi gösterir?

Lahey Apostil Sözleşmesi uygulamasında apostil, kamu belgesinin kökenine ilişkin imza, sıfat ve mühür gibi unsurları doğrular. Apostil, kararın içeriğinin doğru veya Almanya’da hukukî bakımdan etkili olduğunu onaylamaz. Belgenin Almancaya çevrilmesi de aynı ayrımı ortadan kaldırmaz: çeviri içeriği okunabilir kılar, yabancı karara yeni bir hukukî sonuç vermez.

Kesinleşme şerhi başka bir soruya, kararın Türkiye’deki usulî durumuna ilişkindir. Bu bilgi özellikle icra yolunda önem taşıyabilir: ZPO § 723(2), yabancı karar hakkında Alman icra hükmü verilmesi için kararın verildiği devlet hukukuna göre kesinleşmiş olmasını arar. Ancak bu şartı, yabancı kararın Almanya’daki bütün kullanım biçimleri için tek ve yeterli koşul gibi görmek yanlıştır.

Genel medeni ve ticari kararların tanınması

Özel bir uluslararası düzenlemenin uygulanmadığı genel medeni ve ticari kararlarda Alman Medenî Usul Kanunu’nun (ZPO) 328. maddesi temel denetim çerçevesidir. Hüküm, yabancı kararın Alman hukukunda tanınmasını dışlayan nedenleri sayar. Bunlar arasında karar veren mahkemenin Alman ölçütlerine göre dolaylı yetkisi, savunma hakkına elverişli tebligat, çelişen kararlar veya daha önce açılmış dava, Alman hukukunun temel ilkeleriyle açık çatışma ve hükümde öngörülen karşılıklılık koşulu yer alır.

Bu inceleme, Türk mahkemesinin uyuşmazlığı maddi hukuk bakımından doğru çözüp çözmediğinin baştan sona tekrar görülmesi değildir. Yine de kararın türü, tarafların durumu ve usulün nasıl yürüdüğü dosya bazında önemlidir. Özellikle davaya katılmamış davalıya ilk belgenin nasıl ve ne zaman tebliğ edildiği, kararın Almanya’daki etkisi bakımından belirleyici olabilir.

Tanınma ile icra neden ayrıdır?

Bir para alacağı kararının Almanya’daki malvarlığına karşı uygulanması isteniyorsa yalnızca kararın ibrazı yeterli değildir. ZPO § 722(1), yabancı mahkeme kararından zorla icra için kural olarak Alman mahkemesinin bir Vollstreckungsurteil vermesini arar. Yetkili mahkeme ve usul § 722’de düzenlenmiştir.

§ 723’e göre Alman mahkemesi yabancı kararın maddi doğruluğunu yeniden incelemez; ancak kararın kesinleşmesini ve § 328 kapsamındaki tanıma engellerinin bulunup bulunmadığını değerlendirir. Böylece “Türkiye’de kesinleşmiş alacak kararı” ile “Almanya’da icra edilebilir karar” arasında ayrı bir usul basamağı bulunur. Somut karar özel bir uluslararası düzenleme kapsamındaysa yol ayrıca kontrol edilmelidir.

Aile kararlarında aynı şablon uygulanmaz

Boşanma kararı ile para alacağı kararı aynı yöntemle ele alınamaz. Yabancı evlilik kararlarının Almanya’da tanınmasına ilişkin özel çerçeve FamFG § 107’dedir. Bu hüküm, kural olarak eyalet adalet idaresinin tanıma şartlarının bulunduğunu tespit etmesini öngörür. Kararı veren devletin, karar anında her iki eşin de vatandaşı olduğu durum için kanunda açık bir istisna vardır; bu nedenle “her yabancı boşanma kararı için mutlaka ayrı tanıma başvurusu gerekir” denemez.

Evlilik kararları dışındaki bazı aile ve çekişmesiz yargı kararlarında FamFG § 108, özel bir usul gerekmeksizin tanımayı düzenler; tanımayı engelleyen nedenler § 109’da, edim içeren kararların icra edilebilirliği ise § 110’da ayrıca ele alınır. Dolayısıyla önce kararın gerçekten hangi karar türüne girdiği belirlenmelidir.

Dosya için pratik kontrol sırası

1. Kararın tam metnini, veren mahkemeyi, tarihini, taraflarını ve hüküm sonucunu tespit edin.
2. Almanya’da istenen sonucu ayırın: bilgi veya delil olarak sunma, hukukî etkiyi ileri sürme, yoksa icra mı?
3. Kararın türüne göre genel ZPO hükümlerini mi, FamFG hükümlerini mi, yoksa özel bir düzenlemeyi mi uygulayacağınızı belirleyin.
4. Belgenin kökeni, gereken tercüme ve kesinleşme durumuna ilişkin belgeleri ilgili işlem için kontrol edin; apostili tanımanın yerine koymayın.
5. Tebligat, savunma olanağı, çelişen karar ve kamu düzeni gibi olası engelleri dosya üzerinden inceleyin.
6. Para veya başka bir edimin zorla yerine getirilmesi isteniyorsa ayrıca icra edilebilirlik yolunu ve yetkili Alman makamını belirleyin.

İki örnekle fark

Türkiye’de verilen alacak kararı

Bir Türk mahkemesi alacaklının 50.000 avro karşılığı bir para alacağına hükmetmiş olsun. Apostilli karar ve tercümesi, dosyanın hangi mahkemeden çıktığını ve ne içerdiğini gösterebilir. Fakat borçlunun Almanya’daki hesabına haciz uygulanması için genel ZPO yolunda § 722 ve § 723 kapsamındaki icra hükmü ayrıca gündeme gelir. Kesinleşme ve tanıma engelleri bu aşamada önem kazanır.

Türkiye’de verilen boşanma kararı

Almanya’daki bir medeni hâl işleminde Türk boşanma kararına dayanılmak istendiğinde ise ilk soru para tahsili değildir. FamFG § 107’nin tanıma mekanizması ve vatandaşlığa bağlı istisnası incelenir. Apostil veya tercüme belgenin kullanılmasını kolaylaştırabilir; ancak hangi tanıma yolunun gerekli olduğunu kararın konusu ve ilgili kanun belirler.

Sık sorulan sorular

Apostil varsa karar otomatik geçerli midir?

Hayır. Apostil, kamu belgesinin kökenini doğrular; kararın Almanya’daki maddi hukukî etkisini veya icra edilebilirliğini onaylamaz.

Kesinleşmiş karar doğrudan icra edilebilir mi?

Genel ZPO yolunda hayır. Kesinleşme § 723(2) bakımından gerekli bir unsur olabilir; § 722’deki icra hükmünün yerine geçmez.

Her karar için aynı tanıma başvurusu mu yapılır?

Hayır. Medeni/ticari kararlar, evlilik kararları ve diğer aile kararları farklı kurallara tabi olabilir. Kararın türü ve varsa özel düzenleme önce belirlenir.

Sonuç

Türk mahkeme kararının Almanya’daki yolculuğunda belgenin kökeni, kararın tanınması ve kararın zorla icrası ayrı hukukî sorulardır. Apostil ve kesinleşme şerhi değerli belgelerdir; fakat kararın konusuna göre gereken tanıma veya icra incelemesini kendiliğinden tamamlamazlar.

Resmî kaynaklar

• ZPO § 328 – Yabancı kararların tanınması
• ZPO § 722 – Yabancı kararların icra edilebilirliği
• ZPO § 723 – İcra hükmü
• FamFG § 107 – Yabancı evlilik kararlarının tanınması
• FamFG § 108 – Diğer yabancı kararların tanınması
• FamFG § 109 – Tanıma engelleri
• FamFG § 110 – Yabancı kararların icrası
• HCCH – Apostil El Kitabı, 2. baskı, özellikle Bölüm 3

Yazar: Öztürk Murat Hukuk · Son hukuk ve kaynak kontrolü: 17.09.2026

Bilgilendirme notu: Bu yazı genel hukukî bilgilendirme içindir. Kararın konusu, taraflar, usul geçmişi ve uygulanabilir özel düzenlemeler somut dosyada ayrıca değerlendirilmelidir.