TÜRKİYE · 17.09.2026
Türkiye: AYM, kitap toplatma kararlarında ifade ve basın özgürlüğü ihlali buldu
Resmî Gazete: 17 Eylül 2026 · Karar: 16 Aralık 2025 · Mahkeme: Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu · Başvuru: Hasan Kaya Cemal ve Diğerleri, 2016/1845
Toplatma tedbiri kalıcı yasağa dönüşemez
Anayasa Mahkemesi, birleştirilen başvurularda basılmış eserler hakkında verilen toplatma ve bazı basım, çoğaltma, dağıtım ve satış yasağı kararlarının ifade ve basın özgürlüklerini ihlal ettiğine oyçokluğuyla karar verdi. Karara konu kitaplar Türkiye’de basılmıştı. Mahkeme, yurt dışında basılan eserler için öngörülen Basın Kanunu hükmünün bu müdahalelere dayanak olamayacağını; genel sınırlama hükmünün de toplatma tedbirinin koşullarını yeterli belirlilikle düzenlemediğini belirtti.
Soruşturma bitince tedbir yeniden değerlendirilmeli
Kararda, bazı toplatma kararlarının soruşturma veya kovuşturma sona ermesine rağmen yıllarca sürdüğü ve geçici koruma tedbiri olmaktan çıkarak fiilî nihai yasağa dönüştüğü vurgulandı. Gerekçeli toplatma kararının ilgililere hızla bildirilmesi, itiraz olanağı ve tedbirin devamının makul aralıklarla denetlenmesi gerektiği de açıklandı. Mahkeme, Anayasa’nın 13. maddesindeki kanunilik koşulunun karşılanmadığı sonucuna vardı.
Kararın sonucu
İhlalin giderilmesi için dosyalar ilgili mahkemelere yeniden yargılama amacıyla gönderildi; başvuruculara ek listede gösterilen miktarlarda manevi tazminat ödenmesine karar verildi. Bu karar, her basılı esere el koymanın yasak olduğu anlamına gelmiyor. Mahkeme, koşulları varsa ayrı müsadere usulünün ve usul güvencelerinin uygulanabileceğini de belirtti.