SPK'dan pasaportla uzaktan kimlik tespitine yeni kurallar

Yabancı müşteriler ve şirketler için ayrı kontroller

Sermaye Piyasası Kurulunun 3 Eylül 2026’da yürürlüğe giren III-42.1.b sayılı değişikliği; aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarının uzaktan kimlik tespiti kurallarını genişletti. Türk uyruklu olmayan gerçek kişilerin pasaportla kimlik tespiti ile ticaret siciline kayıtlı ticaret şirketlerinin kimlik ve temsil kontrolü ayrı hükümlerle düzenlendi. Bu, bankaların tamamı için getirilen genel bir hesap açma serbestisi değil.

Pasaportta NFC doğrulaması zorunlu

Pasaportun ICAO 9303 standardına uygun ve NFC özelliğine sahip olması gerekiyor. Çipteki kimlik bilgileri ile pasaport üzerindeki bilgiler NFC yoluyla doğrulanamazsa bu yöntemle iş ilişkisi kurulamıyor. Kimlik kartları için belirli koşullarda kullanılabilen yalnız görsel kontrol yolu, bu özel pasaport işleminde yeterli değil.

Görüşmeyi, pasaportla uzaktan kimlik tespiti konusunda özel eğitim almış personel yapıyor. Mevzuattaki şartları sağlayan yapay zekâ uygulamaları canlılık testi veya fotoğraf karşılaştırmasına yardımcı olabiliyor; bu imkân, personelle görüntülü görüşme zorunluluğunu kaldırmıyor.

Adres ve para transferi koşulları

Adres, risk esaslı yaklaşımla en geç üç ay içinde doğrulanmalı. Yerleşim yeri belgesi, kişi adına son üç ay içinde düzenlenmiş adres temelli hizmet faturası, adresi gösteren kamu belgesi veya ilgili ülkenin kamuya açık veri tabanları bu kontrol için kullanılabiliyor. Adres teyidinden önce para veya kripto varlık transferi ve sermaye piyasası araçlarının virmanı yapılamıyor.

Bu yöntemle açılan hesaba para yalnız kişinin yurt dışındaki kendi banka hesabından gönderilebiliyor; para çıkışı da kişinin kendi banka hesabına yapılabiliyor. Tebliğin bu hesaplar için öngördüğü para transferleri SWIFT üzerinden yürütülüyor. Transfer mesajındaki ayırt edici bilgiler müşteri bilgileriyle karşılaştırılıyor; belirtilen transfer ve kontrol başka hesap işleminden önce tamamlanıyor.

Yeni kurallar koşulsuz müşteri kabulü anlamına gelmiyor

Pasaportla uzaktan kabul edilen kişiler yüksek risk grubunda izleniyor. Elektronik işlem ortamından elde edilen teknik veriler ve pasaport bilgileri değerlendirilirken şüpheli durum saptanırsa süreç sona eriyor. Ayrıca MASAK düzenlemesine göre kuruluşların riskli belirledikleri ülkelerin vatandaşları bu pasaport yöntemiyle müşteri olarak kabul edilemiyor.

Kripto hizmetlerinde de özel bir sınır var: gizlilik tabanlı kripto varlıkların alım satımına veya saklanmasına aracılık eden hizmet sağlayıcılar uzaktan kimlik tespiti yapamıyor. Dolayısıyla yeni düzenleme, bütün yabancılar veya bütün kripto hizmetleri için koşulsuz kabul imkânı olarak okunmamalı.

Kuruluşların, pasaportla uzaktan kimlik tespiti yoluyla kabul edilen gerçek kişi müşterilere ilişkin bilgileri, bu müşterilerin portföy büyüklüklerini ve yatırım tutarlarını her takvim çeyreğinin son ayında MASAK’a bildirmesi gerekiyor.

Şirketlerde kimlik, temsil yetkisi ve gerçek faydalanıcı

Şirket yolu, Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenen ve ticaret siciline kayıtlı ticaret şirketlerini esas alıyor. Temsilcinin kimliği yanında temsil yetkisi de güncel MERSİS ve/veya Ticaret Sicili Gazetesi kayıtlarıyla doğrulanıyor. Birlikte temsile yetkili kişiler aynı oturumda veya farklı zamanlarda doğrulanabiliyor. Şirket bilgileri için sicil ve Gelir İdaresi kayıtlarıyla karşılaştırma yapılıyor.

Gerçek faydalanıcının belirlenmesi için mevzuattaki kontroller uygulanıyor. Buna rağmen belirleme yapılamaz, bilgiler uyuşmaz veya şüpheli durum saptanırsa uzaktan kimlik tespiti sonlandırılıyor. Türk uyruklu olmayan temsilcilerde pasaport kurallarına ek olarak temsilci için aranan bilgiler de alınıyor.

Başvuru öncesinde kuruluşun bu yöntemi fiilen sunup sunmadığı ve ek kabul koşulları ayrıca öğrenilmeli; tebliğin yürürlüğe girmesi tek başına hesap açılışını garanti etmiyor.

Kısa özet

Yeni SPK kuralları 3 Eylül 2026’da yürürlüğe girdi. Pasaportla uzaktan kimlik tespitinde NFC, eğitimli personelle video görüşmesi, adres teyidi, kişinin kendi banka hesapları üzerinden SWIFT transferi ve ilave risk kontrolleri öne çıkıyor. Şirketlerde kimlik kadar temsil yetkisi ve gerçek faydalanıcı da denetleniyor.

Resmî kaynaklar

• III-42.1.b değişikliği — 03.09.2026, RG 33359
• III-42.1 — güncel konsolide metin
• MASAK Genel Tebliği 19 — özellikle m.4/B, 4/C ve 6
• Tedbirler Yönetmeliği — özellikle m.7, 17/A ve 26/A

Bilgilendirme notu: Bu haber genel bilgi verir; yatırım tavsiyesi veya belirli bir hesap açılışının kabul edileceğine ilişkin garanti değildir.