Apostil ve Tercüme Yabancı Belgeyi Otomatik Olarak Geçerli Kılar mı?

Apostil neyi doğrular?

Yabancı bir resmî belgenin üzerinde apostil bulunması önemli bir şekil kontrolüdür. Ancak apostilin kapsamı çoğu zaman olduğundan geniş anlaşılır.

1961 tarihli Lahey Apostil Sözleşmesi’ne göre apostil;

• belge üzerindeki imzanın gerçekliğini,
• belgeyi imzalayan kişinin hangi sıfatla hareket ettiğini,
• gerektiğinde belge üzerindeki mühür veya damganın kimliğini

doğrular.

Apostil, belgenin içeriğinin doğru olduğunu onaylamaz. Belgenin başka bir ülkede aynı hukukî sonucu doğuracağını veya yapılmak istenen işlem için yeterli olduğunu da garanti etmez.

Tercüme ne sağlar?

Tercüme, belgenin başka bir dilde anlaşılmasını sağlar. Buna karşılık belgenin türünü değiştirmez, eksik bir kesinleşme kaydını tamamlamaz ve belgeye yeni bir hukukî etki kazandırmaz.

Bu nedenle apostilli ve tercümeli bir mahkeme kararı, veraset ilamı veya vekâletname şeklen düzenli görünse bile ilgili işlem için yetersiz olabilir.

Belge incelenirken hangi sorular sorulmalıdır?

1. Belgeyi hangi makam düzenledi?
2. Belge hangi olguyu veya hukukî durumu kanıtlıyor?
3. Belge kesinleşmiş olmalı mı?
4. Apostil veya başka bir tasdik yöntemi gerçekten gerekli mi?
5. Tercümenin yeminli veya noter onaylı olması isteniyor mu?
6. Belge hangi ülkede, hangi makam önünde ve hangi işlem için kullanılacak?
7. Ayrı bir tanıma veya tenfiz kararı gerekiyor mu?

Örneğin apostilli ve tercümeli bir veraset ilamı, belgenin kullanılacağı tapu müdürlüğü veya banka bakımından doğru türde veraset belgesi olmayabilir. Benzer şekilde apostilli bir mahkeme kararı, içeriğinin diğer ülkede doğrudan icra edilebileceği anlamına gelmez.

Üç belge türünde fark nasıl ortaya çıkar?

Mahkeme kararları

Mahkeme kararındaki apostil, kararı veren mahkemenin kararının diğer ülkede otomatik olarak tanındığını veya icra edilebildiğini göstermez. Kararın kesinleşmesi, karşı tarafa usulüne uygun tebligat ve gerekiyorsa tanıma veya tenfiz süreci ayrıca incelenir.

Veraset ilamları

Apostilli ve tercümeli veraset ilamı, mirasçılık belgesinin şeklen kullanılmasını kolaylaştırabilir. Ancak belgenin ilgili taşınır veya taşınmaz malvarlığı için doğru ülkeden alınmış belge olup olmadığı ayrı bir sorudur.

Vekâletnameler

Vekâletnamenin apostilli olması, temsilciye yapılmak istenen bütün işlemler için yetki verildiği anlamına gelmez. Özellikle taşınmaz işlemlerinde yetkinin açık içeriği, belgenin düzenlenme şekli, fotoğraf, tercüme ve işlem makamının özel şartları birlikte kontrol edilir.

Beş aşamalı belge kontrolü

1. Belgenin aslı ve düzenleyen makam doğrulanır.
2. Apostil veya başka bir tasdik yönteminin gerekli ve geçerli olup olmadığı incelenir.
3. Tercümenin kim tarafından, hangi dil yönünde ve hangi onayla yapıldığı kontrol edilir.
4. Belgenin neyi ispatladığı ve kesinleşme gibi ek kayıtların gerekip gerekmediği belirlenir.
5. Belgenin sunulacağı makamın işlem için aradığı özel hukukî şartlar kontrol edilir.

Bu sıralama, şeklen kusursuz görünen fakat istenen hukukî sonucu doğurmayan belgelerin dosyanın ilerleyen aşamasında sorun yaratmasını önler.

Sık sorulan sorular

Apostilin süresi var mıdır? Apostilin kendisi bakımından genel ve tek bir süre cevabı vermek doğru değildir. Ancak dayanak belgenin güncelliği veya işlem makamının yakın tarihli belge istemesi ayrıca önem taşıyabilir.

Her tercüme kabul edilir mi? Hayır. Kullanılacağı makama göre yeminli tercüman, noter onayı veya belirli bir tercüme yöntemi istenebilir.

Apostil yoksa belge kesinlikle kullanılamaz mı? Belgenin türü ve iki ülke arasındaki özel anlaşmalar önemlidir. Bazı belge türleri bakımından farklı tasdik yolları veya formaliteden muafiyet düzenlemeleri bulunabilir.

Sonuç

Apostil belgeyi uluslararası kullanım için şeklen doğrular; fakat hangi hukukî kapıyı açacağını belirlemez. Bu sonucu, belgenin niteliği, uygulanacak hukuk ve belgenin sunulacağı makam belirler.

Resmî kaynaklar

• HCCH – 1961 Apostil Sözleşmesinin tam metni
• HCCH – Apostil bölümü ve resmî uygulama kaynakları
• Almanya Dışişleri Bakanlığı – Lahey Apostil Sözleşmesi

Bilgilendirme notu: Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Belgenin türüne, düzenlendiği ülkeye, kullanılacağı makama ve talep edilen hukukî sonuca göre ek işlemler gerekebilir.